ENVIRONMENT
GROUP DE CLOEDT
PRAKTISCH
NEWSLETTER

Het belang van een collectieve en integrale aanpak van bodemsaneringsprojecten

02|11|17
Op woensdag 18 oktober ’17 is de UMiO (1) Award 2017 voor ‘Best Soil Remediation Project’ uitgereikt aan het team BMT – DC Environment – RSK Benelux – Gands voor de integrale en duurzame bodemsanering van de verontreinigde BMT-site te Boechout.  Dankzij de geïntegreerde aanpak van de ondernemingsfamilies Seynaeve (eigenaar BMT), De Cloedt (bodemsaneringsaannemer DC ENVIRONMENT) en Verbeeck (projectontwikkelaar GANDS) wordt de voormalige industriële site in nauw overleg met de lokale besturen herontwikkeld tot een hedendaags wooncomplex met 325 toekomstige wooneenheden. 

Jef Ackx (DC Environment), Elmar Van Rossem (RSK Benelux), Gert Van Hoof (Gands), Bob Van Eeckhaut (DCA), Dirk Van Look (RSK Benelux) en Martin De Lobel (DC Environment) kregen een award voor de integrale en duurzame bodemsanering van de BMT-site in Boechout.
De 5 ha grote BMT-site is gelegen in het centrum van de gemeente Boechout.  BMT speelt sinds de jaren 20 van vorige eeuw een belangrijke rol in de ruimtelijke en socio-economische ontwikkeling van Boechout en omstreken.  De oprichters van de fabriek zagen al snel de voordelen van de vlotte bereikbaarheid via spoor en weg in. 50 jaar later paste de industriële activiteit minder en minder in haar omgeving en onder druk van de economische crisis werd een reconversie van de site voorbereid.           De bedrijfsactiviteiten van BMT hebben hun sporen achtergelaten in de bodem. Naast een zink- en minerale olieverontreiniging in het vaste deel van de aarde, is er een belangrijke zinkverontreiniging in het grondwater vastgesteld, alsook een verontreiniging van chloorsolventen.  De bodemverontreinigingen zijn historisch van aard. 
De bouwstenen voor deze succesvolle reconversie zijn het toepassen van innovatieve bodemsaneringstechnieken, de stedenbouwkundige visie en moderne architectuur, de eigen financiële middelen en een geïntegreerde aanpak.  Bij aanvang van de reconversie is er gekozen om een maximaal aantal studies (stabiliteit, bodemsanering, architectuur, mobiliteit, …) te integreren waarbij de aandachtspunten van de verschillende studies onderling werden afgestemd in één globale én beste oplossing.  Een mooi voorbeeld is de afstemming van de studies voor grondverzet en bodemsanering op de parkeerbehoefte.
Naast de technische coördinatie van studies is een doorlopende coördinatie van de activiteiten noodzakelijk.  Een concreet voorbeeld is de gecoördineerde aanpak voor de ‘versnelde’ overdracht van de gronden volgens art. 164 van het bodemsaneringsdecreet. Hierdoor kunnen de wooneenheden al in een vroeg stadium verkocht worden waarbij de cashflow zorgt voor de financiering van de reconversie.
De eerste stap in de herontwikkeling is de opmaak van een masterplan om de BMT-site als woongebied te kunnen integreren in de dorpsomgeving.  Het masterplan is geformaliseerd in een RUP dat garanties geeft voor de realisatie van sociale woningen én voor uitbreiding van de naburige school.  In een volgende stap zijn de architecten aangesteld in samenwerking met de gemeente Boechout via een architectuurwedstrijd.
Overzicht van de bodemsaneringswerken
De in de jaren 90 uitgevoerde bodemonderzoeken hebben geleid tot de opstart van de bodemsaneringswerken voor minerale olie, chloorsolventen en zinkverontreiniging. Ondanks de aanwezigheid van de bedrijfsgebouwen (pas afgebroken in 2013) werd de sanering van de chloorsolventen gerealiseerd. 
De integrale sanering van de minerale olie- en zinkverontreiniging is aangevangen na sloop van de bedrijfsgebouwen en na goedkeuring van de definitieve ontwikkelingsplannen.  Immers, op woon- en parkgebied zijn verschillende risico-gebaseerde terugsaneerwaarden van toepassing.  Hieronder volgt een overzicht van de bodemsaneringswerken dewelke door DC Environment zijn uitgevoerd met begeleiding door RSK Benelux.
2013 - 2016: aanpak verontreiniging minerale olie: de 8.000 ton ontgraven verontreinigde grond werd biologisch en fysico-chemisch verwerkt te Bioterra, een zusterbedrijf van DC Environment.
2016 - 2107: aanpak zinkverontreiniging in het grondwater: Aan de hand van de multi-criteria analyse blijkt dat metaalprecipitatie de best beschikbare saneringstechniek is die geen onredelijk hoge kosten met zich meebrengt.  De in het grondwater opgeloste zink wordt insitu geïmmobiliseerd door injectie van een sulfide-houdend reagens.  De grondwaterverontreiniging met zinkconcentraties > 1 gram/liter beslaat een oppervlakte van 2.625 m² en is tot op de Boomse klei (37 m diepte) verspreid.  OVAM heeft aanvaard dat de grondwatertafel tot 15m diepte actief dient gesaneerd, op grotere diepte nemen de zinkconcentraties af. 
De haalbaarheid van deze bodemsaneringstechniek werd bevestigd aan de hand van een pilot-test uitgevoerd in 2014.  Na injectie van een sulfide-houdende reagens (8% NaHS en 4% Na2S) werden zinkconcentraties gemeten van 23 µg/liter!  Voor alle aandachtpunten van de pilot-test (kristallisatie van het reagens beneden 15°C, exacte volume-metingen tijdens de injectie, continue monitoring van H2S in de omgevingslucht, ontluchting van infiltratiefilters, injectie onder gecontroleerde overdruk) werden technisch oplossingen gevonden.  Dit leidde tot het ontwerp en bouw van een geautomatiseerde injectie-installatie voor de full-scale uitvoering, dewelke aan alle veiligheidseisen voldoet.  Deze installatie is ingebouwd in een 20ft zeecontainer en uitgerust met de nieuwste technologieën zoals:

PLC-sturing met telemetrie
Inline meting van pH, temperatuur, debiet en injectiedruk
Doorlopende registratie van H2S in de installatie en injectiezone
Infraroodcamera voor online monitoring van de injectiezone
Bewegingsdetectie met alarm t.h.v. de injectiezone om ongewenste bezoekers af te schrikken
Door de automatisatie, online monitoring en telesturing is de fysieke aanwezigheid van de projectmedewerkers op het terrein beperkt tot één dag per week.  Rekening houdend met een infiltratiedebiet van 400 à 800 liter/uur/filter wordt in een periode van 4 dagen een volledige productiebatch van 85m³ reagens geïnjecteerd.  Gedurende 35 weken zijn volgende volumes als oplossing geïnjecteerd via 147 infiltratieputten: 766 m³ sulfide-houdend reagens, 75 m³ natronloog (30%) en 2.135 m³ leidingwater.  De HDPE infiltratieputten zijn geplaatst in een boorgat van 168mm met injectiefilters van 5-7 m-mv en van 7-11 m-mv.  De metaalprecipitatie is doorlopend opgevolgd via staalnames in de 20 controlepeilbuizen. 
De actieve saneringswerken zijn voorspoedig verlopen, er worden momenteel géén verhoogde zinkconcentraties aangetroffen > terugsaneerwaarden van 25 mg/liter. Het cruciale aspect van de metaalprecipitatie is de onomkeerbaarheid van de zinkprecipitatie. Hiervoor wordt nog een monitoringscampagne van 4 jaar voorzien. In 2021 kan aangevangen worden met de start van 3de en laatste bouwfase en zou de eindverklaring van de bodemsaneringswerken bekomen worden.  De zinkpluim werd gesaneerd voor < 700 000 €, excl. BTW, pilot-test en monitoring.  DC Environment staat samen met studiebureau RSK Benelux in voor de uitwerking van deze innovatieve saneringstechniek.
UMiO is het samenwerkingsverband van de sectororganisaties van milieu-ondernemingen en   beroepsverenigingen van milieuprofessionals, namelijk Go4Circle (federatie van de circulaire economie), OVB (Ondernemingsvereniging van bodemsaneerders), VEB (federatie van bodemsaneringsdeskundigen) en VMx (federatie van milieuprofessionals). 
RECENT NIEUWS